Ekonomik sorumluluk her şeyden önce kar elde etme amacı için çalışan ekonomik birimler olmalarından kaynaklanan sorumluluklardır. Kaynaklarını en verimli bir şekilde kullanarak toplumun ihtiyacı olan mal ve hizmetlerini üretip kazanç sağlayacak şekilde satmasıdır.
En genel anlamıyla kurumsal sosyal sorumluluk dört temel sorumluluk alanından oluşmaktadır. Bunlar, ekonomik sorumluluklar, yasal sorumluluklar, etik sorumlulukları ve hayırseverlik sorumluluklarıdır. Kurumsal sosyal sorumluluğu oluşturan bu dört ana unsur Carroll tarafından bir piramit biçiminde değerlendirilmiştir.
Küresel sosyal sorumluluk bireylerin topluma karşı olan so- rumluluklarını küresel bağlamda birbirine bağlayan bir kavramdır (Nakamura ve Wata- nabe-Muraoka,2006). ... Küresel sosyal sorumluluk bütün canlılara, doğaya ve tüm bunların bir bütün olarak mey- dana getirdiği dünyaya karşı sorumlu olma durumuyla ilgilidir.
Hayırseverlik : Şirketler, ulusal ve yerel hayır kurumlarına bağışlar yaparak da sosyal sorumluluklarını gerçekleştirirler. İşletmeler hem hayır kurumlarının hem de yerel toplum programlarının yararına kullanılabilecek birçok kaynağa sahiptirler.
Sorumluluk kısaca, “Bireyin uyum sağlaması, üzerine düşen görevleri yerine getirmesi ve kendine ait bir olayın başkaları üzerindeki etkilerinin sonuçlarını üstlenmesi, başkalarının haklarına saygı göstermesi ve kendi davranışının sonuçlarına sahip çıkabilmesi" olarak tanımlanmaktadır.
İşletme ve Kurumların Sosyal Sorumluluk Alanları Kurum içi sosyal sorumluluk alanları ; hissedarlar, yöneticiler ve çalışanlardan oluşmaktadır. Kurum dışı sosyal sorumluluk alanlarını ise rakipler, müşteriler, tedarikçiler, çevre, toplum ve hükümet oluşturmaktadır.
Sosyal projeler çok farklı alanlarda gerçekleştirilebilir. Çevre sorunları, ekonomik problemler, kültürel ve sosyal konular , eğitim sorunları ve fırsat eşitliği gibi alanlar, sıklıkla karşılaşılan sosyal proje örnekleri arasında yer almaktadır.
Kurumlar varlığının sürdürmek ve hedeflerini gerçekleştirmek için hizmet/ürün sunduğu toplumla iyi ilişkiler geliştirmek zorundadır. Bu doğrultuda kurumsal sosyal sorumluluk ; toplumla bütünleşmek isteyen kurumların , topluma karşı sorumluluklarını yerine getirme çabasıdır.
KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PİRAMİDİ Carroll (1991) KSS‟nin ekonomik, yasal, etik ve hayırseverlik olmak üzere dört boyutu olduğunu belirtmiştir. İşletmelerin sosyal sorumluluk faaliyetlerinde bu dört farklı sorumluluk alanı belirli seviyelerde olmakla birlikte, etik ve hayırseverlik boyutu gün geçtikçe artmaktadır.
Buna göre, işletmelerin sosyal sorumluluğu, belirli bir zaman diliminde toplumun sahip olduğu kurumlardan beklediği ekonomik, yasal, etik ve ihtiyari (yardım severlik, hayırseverlik vb.) sorumlulukları kapsar (Carroll ve Shabana, 2010: 89-91).
Hukuki sorumluluk , bir kişinin başkasına zarar vermesi durumunda, bu zararı karşılamak mecburiyetinde olması demektir. Burada söz konusu olan, bir zararı giderim borcu ve meydana gelen zararı giderim yükümlülüğüdür.
Not: Vicdan insanın sorumluluklarını test etmesinde en önemli kontrol mekanizmasıdır. ... İnsanın kendisine karşı bireysel sorumluluğu sahip olduğu maddi ve manevi değerlerini doğru yerinde ve zamanında kullanmasını gerektirir.
Kurumsal sosyal sorumluluk ; işletmelerin faaliyetlerinde, üretim aşamasından tüketime kadar olan tüm safhalarda toplum sağlığı konusunda duyarlı olması ve toplumun kalkınmasını destekleyen hedefler, politikalar, ilke ve eylemler benimsemesidir.
Sosyal Sorumluluğun Tanımı Sosyal sorumluluk ; işletmenin karar mevkiindeki sahip ve yöneticilerin kendi menfaatlerinin yanında, bir bütün olarak toplum refahının korunmasına ve arttırılmasına yönelik faaliyetlerin yapılmasıyla ilgili bir yükümlülüktür.
Moir tarafından yapılan tanımda kurumsal sosyal sorumluluk işletmenin toplumun ekonomik ve sosyal sorunlarına çözüm üretebilme yeteneği olarak ifade edilmektedir. Munilla ve Miles ise, işletmenin toplum üzerindeki pozitif etkilerini arttırırken negatif etkilerini azaltma yükümlülüğü olarak belirtmektedir.
Buna göre, işletmelerin sosyal sorumluluğu, belirli bir zaman diliminde toplumun sahip olduğu kurumlardan beklediği ekonomik, yasal, etik ve ihtiyari (yardım severlik, hayırseverlik vb.) sorumlulukları kapsar (Carroll ve Shabana, 2010: 89-91).
İşletme odaklı yaklaşım : Güveni, kaliteyi ve maliyeti dikkate alan yaklaşımdır. Tüketici odaklı yaklaşım : Üründe çeşit, fiyat ve erişebilirlik odaklıdır. İlişki odaklı yaklaşım : Kurum ile paydaşlar arasındaki ilişkiye odaklıdır. Son yıllarda en yaygın olan yaklaşımdır.
